Consumoeilijk

Ik durf niet te zeggen waar ik uiteindelijk ben beland. Niet in Gent in ieder geval. Toen de wekker ging, was ik zo brak van het feestje van de vorige nacht dat mijn bed aan me vast bleef plakken. Een aantal uren en een hete douche later ging het nog niet echt van harte. Na thee en tosti’s (croque monsieur) op de bank in het zonnetje, besefte ik dat een dagje cultuursnuiven er niet inzat. Het niet al te ambitieuze voornemen is nu om een bezoek aan Gent dan toch in ieder geval vóór de Gentse Feesten (die ook op de verlanglijst staan) ten uitvoer te brengen. Omdat mijn Hongaar nog het nodige van België en Nederland moet zien, zal dat wel lukken.

We besloten naar de Ikea in Zaventem te gaan. Die bleek heel makkelijk en goedkoop bereikbaar met de bus. Ik heb een haat liefde verhouding met Ikea. Ik hou niet van grote winkelketens die je in heel Europa terugvindt en overal volgens dezelfde formule ingericht worden. Ik houd er niet van als een consumerend schaap langs alle toonzalen te lopen en me te vergapen aan spullen. Spullen, spullen en nog eens spullen. Gemaakt en bedoelt om koopdrift op te wekken. Vroeger kochten mensen een peperdure uitzet van goede kwaliteit die hun hele leven mee zou gaan. Nu veranderen ze elke vijf jaar van interieur en kopen elke vijf jaar nieuwe, slecht gemaakte rommel, die ondanks dat veel grondstoffen kost.

Maar toen ik door de Zweedse supermarkt liep, kwamen fijne vakantieherinneringen boven. Bovendien moet ik toegeven dat veel spullen van de Ikea wél goed zijn (als je het juiste er uit pikt) en originele designs hebben. Over de ethisch verantwoorde herkomst valt dan weer te twisten. Ikea werkt voor sommige producten samen met het WNF en Unicef. Bedriegelijk genoeg voor sommige producten. Een paar jaar geleden kreeg Ikea een Amerikaanse ‘prijs’ als bedrijf dat zich het slechtste hield aan richtlijnen voor ethisch produceren. Hier valt o.a. onder, een eerlijk basisloon voor arbeiders in arme landen, geen kinderarbeid, alleen gekweekt tropisch hardhout, enzovoorts. Niet voor niets koop je een Knut en een Jokmokk voor hele zachte prijsjes.

Ik vind het leven als consument maar ingewikkeld. Als ik mijn spullen niet bij Ikea kan kopen, bij wat voor winkel koop ik dat dezelfde soort spullen? Ik kan er niet onderuit dat ook ik blij word van nieuwe aankopen. Soms word ik erg moe van mijn eigen pietluttige koopgedrag en schuldgevoel. Ik wil liever geen fruit van buiten Europa eten, omdat dat in milieuvervuilende vliegtuigen moet worden ingevlogen. Dat betekent dat ik nooit meer een banaan of een kiwi kan eten. En ik heb dan wel geen auto, maar ik wil toch op vakantie. Laat het vliegtuig nu goedkoper zijn dan welk vervoermiddel ook om op je bestemming te raken. Maar een retourtje Los Angeles is per persoon even vervuilend als het gemiddelde autoverbruik per jaar. Het is niet eerlijk. Het assortiment kant en klare vet en suikerhoudende producten breidt elk jaar enorm uit. Het assortiment groenten van eigen bodem daarentegen, wordt steeds schraler. Mensen stoppen hun lichamen, huizen en levens steeds voller met rommel, ten koste van zichzelf, het milieu en de derde wereld.

Ik wil graag ethisch consumeren en me niet laten leiden door de weg van de minste weerstand. De consequentie is een niet aflatend schuldgevoel en de knagende vraag: wat is het goede? De praktijk blijkt nogal weerbarstig. Ik heb nu spullen gekocht waarvan ik na drie keer nadenken nog steeds vond dat ze nodig waren. Ik ben er blij mee en ik ga er goed voor zorgen. Ik hoop dat ze nog lang meegaan.